ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදලේ (IMF) මෙරට මෙහෙයුම් ප්රධානී ඉවාන් පපජෝර්ජියෝ (Evan Papageorgiou) ගේ ප්රධානත්වයෙන් යුත් නියෝජිත පිරිසක් සැප්තැම්බර් 10 සිට 23 දක්වා ශ්රී ලංකාවේ නිල සංචාරයක නිරත වීමට නියමිතය. මෙම සංචාරයේදී ශ්රී ලංකාව වෙනුවෙන් ක්රියාත්මක විස්තීර්ණ ණය පහසුකම් (EFF) වැඩසටහනේ හත්වැනි සමාලෝචනය මෙන්ම 2026 වසර සඳහා වන ‘සිව්වැනි වගන්තිය’ (Article IV) යටතේ වූ ආර්ථික ඇගයීම ද ඒකාබද්ධව සිදු කිරීමට සැලසුම් කර ඇත.
වත්මන් විස්තීර්ණ ණය පහසුකම් වැඩසටහන 2028 වසරේදී අවසන් වීමට නියමිත පසුබිමක, මෙම සංචාරය හුදු සාමාන්ය සමාලෝචනයකට පමණක් සීමා නොවනු ඇතැයි ආර්ථික විශ්ලේෂකයෝ පෙන්වා දෙති. විශේෂයෙන්ම 2028 න් පසුව ශ්රී ලංකාවට අඛණ්ඩව IMF සහායක වැඩසටහනක් අවශ්ය වන්නේද, නැතහොත් ස්වාධීන ආර්ථික කළමනාකරණයක් ඔස්සේ රට ඉදිරියට ගෙන යා හැකිද යන්න පිළිබඳ මූලික සැලැස්ම හැඩගැස්වීමට මෙම සාකච්ඡා ඉවහල් වනු ඇත.
ගෝලීය අභියෝග සහ ආර්ථික වර්ධන වේගය
මැදපෙරදිග කලාපයේ උද්ගත වූ යුදමය තත්ත්වය සහ ‘ඩිට්වා’ (Ditwah) සුළි කුණාටුවේ බලපෑම හමුවේ, ශ්රී ලංකාවේ 2026 ආර්ථික වර්ධන පුරෝකථනය මීට පෙර අපේක්ෂා කළ සියයට 4 ක මට්ටමේ සිට සියයට 3 දක්වා පහත හෙළීමට ජාත්යන්තර මූල්ය අරමුදල මෑතකදී පියවර ගත්තේය. ඉන්ධන ආනයන වියදම් ඉහළ යාම, සංචාරක ඉපැයීම්වල මන්දගාමී ස්වභාවය සහ ගෙවුම් ශේෂය මත එල්ල වන පීඩනය වත්මන් ආර්ථික ස්ථාවරත්වයට අලුතින් එක්ව ඇති අවදානම් සාධක ලෙස හඳුනාගෙන තිබේ.
එවන් බාහිර බලපෑම් හමුවේ වුවද, පසුගිය ජුනි මාසයේදී සාර්ථකව නිම කරන ලද ඒකාබද්ධ පස්වැනි සහ හයවැනි සමාලෝචන හරහා විශේෂ ගැනුම් හිමිකම් (SDR) මිලියන 508ක් හෙවත් දළ වශයෙන් ඇමරිකානු ඩොලර් මිලියන 695ක මුදලක් නිදහස් කර ගැනීමට මෙරට බලධාරීන්ට හැකි විය. ඒ සමඟ මෙම වැඩසටහන යටතේ ශ්රී ලංකාවට හිමිවූ සමස්ත මූල්ය පහසුකම ඩොලර් බිලියන 2.4ක් දක්වා ඉහළ ගියේය. අර්බුදයෙන් පසු ක්රියාවට නැංවූ ප්රතිසංස්කරණ මඟින් රටේ කම්පන දරාගැනීමේ හැකියාව වර්ධනය වී ඇති බව මූල්ය අරමුදල පිළිගෙන ඇත.
2028න් පසු දිශානතිය සහ ඉදිරි ඉලක්ක
කෙසේවෙතත්, කම්පන දරාගැනීමේ ශක්තිය පමණක් IMF වැඩසටහනකින් ඉවත්වීම සඳහා ප්රමාණවත් සාධකයක් නොවන බව ආර්ථික විශේෂඥයන්ගේ අදහසයි. ණය සේවාකරණ වගකීම් නිසි පරිදි ඉටු කිරීම, විදේශ විනිමය සංචිත අඛණ්ඩව ගොඩනැගීම, මූල්ය විනය පවත්වා ගැනීම සහ ප්රතිසංස්කරණවල ස්ථාවරත්වය තහවුරු කිරීම ඉදිරි සංක්රාන්ති සමයේ ප්රධාන පරීක්ෂාවන් බවට පත්වනු ඇත.
විශේෂයෙන්ම බාහිර ආර්ථික පීඩනයන් දිග්ගැස්සුනහොත්, රාජ්ය ආදායම් වර්ධනයට මෙන්ම මූල්ය ඒකාග්රතාව පවත්වා ගැනීමට අභියෝග එල්ල විය හැකිය. එවැනි තත්ත්වයක් තුළ, ආර්ථික ප්රතිසංස්කරණවල අඛණ්ඩතාව සහ විශ්වාසනීයත්වය තහවුරු කරගැනීම උදෙසා 2028න් ඔබ්බට ද IMF සම්බන්ධීකරණයක් හෝ අධීක්ෂණයක් පවත්වා ගැනීමේ හැකියාව ආර්ථික සංවාදයට එක්ව තිබේ. එය අසාර්ථකත්වයක් නොව, බාහිර අස්ථාවරත්වයකින් තොරව ණය ආපසු ගෙවීමේ ධාරිතාව ශක්තිමත් කරගැනීම සඳහා වන උපායමාර්ගික පියවරක් ලෙස ද සැලකිය හැකිය.
ඒ අනුව, සැප්තැම්බර් 10 වැනිදා ඇරඹෙන මෙම සාකච්ඡා වටය, ශ්රී ලංකාව තවදුරටත් මූල්ය ආධාර මත යැපෙන්නේද නැතහොත් තිරසර ආර්ථික ක්රමවේදයක් කරා සාර්ථකව පරිවර්තනය වන්නේද යන්න මැන බලන ප්රමුඛ සන්ධිස්ථානයක් වනු ඇත.
උපුටා ගැනීම The Leader. Lk