රජය ඉදිරිපත් කර ඇති නව ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පත හේතුවෙන් ශ්‍රී ලංකාවට යුරෝපා සංගමයෙන් හිමි GSP+ වෙළෙඳ බදු සහනය අහිමි වීමේ අවදානමක් පවතින බව ඇඟලුම් නිෂ්පාදකයන්ගේ ඒකාබද්ධ සංගමය (JAAF) අනතුරු අඟවයි.
එම සංගමය පෙන්වා දෙන්නේ, අදාළ පනත් කෙටුම්පත දැනට යෝජිත ආකාරයෙන් සම්මත වුවහොත්, 2027 වසරෙන් අවසන් වීමට නියමිත වත්මන් GSP+ සහන කාලයෙන් පසු නව වෙළෙඳ චක්‍රය සඳහා ශ්‍රී ලංකාව ඉදිරිපත් කරන අයදුම්පතට එය බරපතළ බාධාවක් විය හැකි බවයි.
යුරෝපා සංගමයේ GSP+ සහනය යටතේ ශ්‍රී ලංකාවේ භාණ්ඩ සඳහා යුරෝපා වෙළෙඳපොළට අඩු බදු හෝ බදු රහිතව ප්‍රවේශ වීමේ අවස්ථා හිමි වන අතර, ඒ වෙනුවෙන් මානව හිමිකම්, කම්කරු අයිතිවාසිකම් සහ පරිසර ආරක්ෂාව ඇතුළු ක්ෂේත්‍රවල ජාත්‍යන්තර සම්මුතීන් ක්‍රියාත්මක කිරීමේ වගකීම ශ්‍රී ලංකාවට පැවරේ.
JAAF අවධාරණය කරන්නේ, ශ්‍රී ලංකාවට ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීම සඳහා නීතියක් අවශ්‍ය නොවන බව තම සංගමය නොපවසන නමුත්, අධිකරණ අධීක්ෂණයකින් තොරව පුළුල් බලතල ලබාදෙන නීතියක් මගින් රටේ ආර්ථිකයට සහ ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳ සබඳතාවලට බරපතළ බලපෑමක් එල්ල විය හැකි බවයි.
පනත් කෙටුම්පතේ සංශෝධනය කළ යුතු කරුණු
නව පනත් කෙටුම්පතෙහි පවතින දුර්වලතා සම්බන්ධයෙන් අවධානය යොමු කරමින්, එය ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන්ට අනුකූල කිරීම සඳහා සංශෝධන කිහිපයක් සිදු කළ යුතු බව සංගමය පෙන්වා දෙයි.
රඳවා තබා ගැනීමේ නියෝග අනුමත කිරීමට පෙර අදාළ සාක්ෂි සලකා බැලීමට මහේස්ත්‍රාත්වරුන්ට අවස්ථාව ලබාදීම, සංවිධාන තහනම් කිරීමේදී අධිකරණයට පැහැදිලි භූමිකාවක් ලබාදීම සහ අත්අඩංගුවට ගැනීමේ බලතල සිවිල් පොලිසියට පමණක් පැවරීම එම යෝජිත සංශෝධන අතර වේ.
2018 වසරේ සිට ත්‍රස්තවාදය වැළැක්වීමේ නීතිය සංශෝධනය කිරීම සඳහා ගත් උත්සාහයන් පිළිබඳව නිරීක්ෂණය කළ නීති විශාරදයන් පෙන්වා දෙන්නේ, නව කෙටුම්පත පෙර යෝජනාවලට වඩා යම් ප්‍රගතියක් පෙන්නුම් කළද, එය තවමත් ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන්ට ප්‍රමාණවත් ලෙස අනුකූල නොවන බවයි.
ත්‍රස්තවාදය පිළිබඳ නිර්වචන පැහැදිලි හා සීමාසහිත විය යුතු අතර, රැස්වීමේ නිදහස, සංවිධානය වීමේ නිදහස සහ අදහස් ප්‍රකාශ කිරීමේ නිදහස ආරක්ෂා කළ යුතු බවද ජාත්‍යන්තර ප්‍රමිතීන් මගින් අවධාරණය කෙරේ. එමෙන්ම විධායකයේ ක්‍රියාකාරීත්වය පරීක්ෂා කිරීමට සහ පාලනය කිරීමට අධිකරණයට ප්‍රමාණවත් බලතල තිබිය යුතු බවද පෙන්වා දෙයි.
ඇඟලුම් කර්මාන්තයට ආර්ථික බලපෑමක්
ශ්‍රී ලංකාවේ ඇඟලුම් අපනයන සඳහා යුරෝපා සංගමය ප්‍රධාන වෙළෙඳපොළක් වන බැවින්, GSP+ සහනය අහිමි වීමේ අවදානම ඇඟලුම් කර්මාන්තයට පමණක් නොව, එම කර්මාන්තය මත යැපෙන ලක්ෂ සංඛ්‍යාත ජනතාවගේ ජීවනෝපායන්ටද බලපෑ හැකි බව JAAF පෙන්වා දෙයි.
සංගමය සඳහන් කරන සංඛ්‍යාලේඛන අනුව, 2026 වසරේ මුල් භාගයේදී ශ්‍රී ලංකාව යුරෝපා සංගමය වෙත ඇඟලුම් අපනයනය කිරීමෙන් ඇමෙරිකානු ඩොලර් මිලියන 705ක ආදායමක් උපයා තිබේ. එහෙත් එම කාලය තුළ යුරෝපා සංගමය වෙත ශ්‍රී ලංකාවේ ඇඟලුම් අපනයනය, 2025 වසරේ අනුරූප කාලයට සාපේක්ෂව සියයට 8කින් පහත වැටී ඇති බවද එම සංගමය පවසයි.
ඊට වෙනස්ව, එම කාලය තුළ යුරෝපය විසින් චීනයෙන් සිදු කළ ඇඟලුම් ආනයනය සියයට 5කින්ද, වියට්නාමයෙන් සිදු කළ ආනයනය සියයට 9කින්ද ඉහළ ගොස් ඇති බව සංගමය පෙන්වා දෙයි.
මෙම තත්ත්වය හමුවේ ශ්‍රී ලංකාවට යුරෝපා වෙළෙඳපොළ තුළ ඇති තරගකාරීත්වය තවදුරටත් දුර්වල වීමේ අවදානමක් පවතින බවද JAAF අවධාරණය කරයි.
සම්මත කිරීමට පෙර සංශෝධන අවශ්‍යයි
GSP+ සහනය හුදෙක් වෙළෙඳ වාසියක් පමණක් නොව, ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් හා කම්කරු ප්‍රමිතීන්ට අනුකූල වීම සමඟ සම්බන්ධ වූ වැඩසටහනක් බව පෙන්වා දෙන JAAF, නව පනත් කෙටුම්පත සම්මත කිරීමට පෙර එහි ගැටලු නිවැරදි කිරීම අත්‍යවශ්‍ය බව සඳහන් කරයි.
පනත සම්මත කිරීමෙන් පසුව එහි අඩුපාඩු නිවැරදි කිරීමට උත්සාහ කිරීම රටට විශාල ආර්ථික පාඩුවක් ඇති කළ හැකි බැවින්, යෝජිත සංශෝධන පිළිබඳව කඩිනමින් අවධානය යොමු කරන ලෙසද සංගමය ඉල්ලා සිටියි.
එබැවින්, ජාතික ආරක්ෂාව තහවුරු කිරීම සහ මූලික අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම අතර සමතුලිතතාවක් පවත්වා ගනිමින්, ශ්‍රී ලංකාවේ අපනයන ආර්ථිකයට හා ජාත්‍යන්තර වෙළෙඳ අවස්ථාවලට හානි නොවන අයුරින් නව නීති සම්පාදනය කිරීමේ අවශ්‍යතාව මෙම අනතුරු ඇඟවීම මගින් යළිත් ඉස්මතු කර තිබේ.