කල්ලියක අනන්‍යතාව හඳුනාගැනීම සඳහා පච්ච, ඇඳුම් හා අත් සංඥා යොදාගැනීම ජාත්‍යන්තරව දක්නට ලැබුණ ද, ඒවා පුද්ගලයෙකු අපරාධකරුවෙකු බවට තීරණය කිරීමට ප්‍රමාණවත්ද?
ශ්‍රී ලංකාවේ සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීම සඳහා නව නීතියක් හඳුන්වාදීමට රජය ගෙන ඇති පියවරත් සමඟ, පච්ච කොටා ගැනීම, දිගු කොණ්ඩයක් පවත්වාගෙන යාම සහ ඇතැම් ඇඳුම් විලාසිතා භාවිත කිරීම නීතියෙන් තහනම් කිරීමට යන බවට සමාජ මාධ්‍ය ඔස්සේ විවිධ ප්‍රකාශ සංසරණය වෙමින් පවතී. එහෙත් මේ පිළිබඳව නිවැරදි අවබෝධයක් ලබාගැනීම සඳහා සමාජ මාධ්‍ය ප්‍රචාරවලින් ඔබ්බට ගොස් අදාළ පනත් කෙටුම්පතේ අන්තර්ගතය, රජයේ පැහැදිලි කිරීම්, මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාවේ නිරීක්ෂණ සහ ජාත්‍යන්තර අත්දැකීම් විමසා බැලිය යුතුය.
මෙහිදී මුලින්ම පැහැදිලි කළ යුතු කරුණක් වන්නේ සාමාන්‍ය පච්චයක් කොටා ගැනීම තහනම් කිරීම සහ සංවිධානාත්මක අපරාධ කණ්ඩායමක සාමාජිකත්වය හඳුනාගැනීම සඳහා පච්චයක් සාධකයක් ලෙස භාවිත කිරීම යනු එකිනෙකට වෙනස් කරුණු දෙකක් බවයි.
පච්ච කොටා ගැනීම තහනම් කර තිබේද?
2026 ඔක්තෝබර් 20 වැනිදා ශ්‍රී ලංකා පාර්ලිමේන්තුවට ඉදිරිපත් කරන ලද සංවිධානාත්මක අපරාධ වැළැක්වීමේ පනත් කෙටුම්පත (Prevention of Organised Crimes Bill) මේ වන විට සමාජයේ ඇති වී තිබෙන විවාදයට ප්‍රධාන පදනම වී තිබේ.
පාර්ලිමේන්තුවේ නිල වාර්තාව අනුව, එම දිනය වන විට පනත් කෙටුම්පත පැවතියේ පළමු වර කියවීමේ අවස්ථාවේය. එබැවින් එය දැනටමත් සම්මත වී ක්‍රියාත්මක වන පනතක් ලෙස හැඳින්වීම නිවැරදි නොවේ.
අධිකරණ හා ජාතික ඒකාබද්ධතා අමාත්‍ය හර්ෂණ නානායක්කාර මහතා පාර්ලිමේන්තුවේදී පැහැදිලි කර ඇත්තේ තමන් කැමති පච්චයක් කොටා ගැනීම, කොණ්ඩා මෝස්තරයක් පවත්වාගෙන යාම හෝ ඇඳුම් විලාසිතාවක් තෝරාගැනීම පමණක් අපරාධයක් නොවන බවයි. ඔහුගේ පැහැදිලි කිරීම අනුව, පනත් කෙටුම්පතේ අදාළ ප්‍රතිපාදන යොදාගැනීමට අපේක්ෂා කරන්නේ සංවිධානාත්මක අපරාධ කණ්ඩායමක සාමාජිකත්වය තීරණය කිරීමේදීය.
එබැවින් “පච්චයක් කොටාගෙන සිටින ඕනෑම අයෙකු අත්අඩංගුවට ගත හැකිය” යන ප්‍රකාශය පනත් කෙටුම්පතේ අර්ථය නිවැරදිව නිරූපණය නොකරයි. එහෙත් එයින් පනත් කෙටුම්පතේ කිසිදු ගැටලුවක් නොමැති බවක් ද අදහස් නොවේ.
පනත් කෙටුම්පතේ සැබෑ ගැටලුව ඇත්තේ කොතැනද?
මෙහි අවධානය යොමු කළ යුතු ප්‍රධාන ප්‍රතිපාදනය වන්නේ පනත් කෙටුම්පතේ 4(2) වගන්තියයි.
එම වගන්තිය අනුව, යම් පුද්ගලයෙකු සංවිධානාත්මක අපරාධ කණ්ඩායමක සාමාජිකයෙකුද යන්න තීරණය කිරීමේදී, එම කණ්ඩායමේ දන්නා සාමාජිකයන් භාවිත කරන ඇඳුම් විලාසිතා, අත් සංඥා, භාෂාව සහ පච්ච සලකුණු වැනි කරුණු සලකා බැලිය හැකිය. එවැනි කණ්ඩායම්වල සාමාජිකයන් සමඟ පුද්ගලයෙකු පවත්වන සම්බන්ධතා ඇතුළු වෙනත් කරුණු ද අදාළ විය හැකිය.
මෙහිදී වැදගත් වන්නේ මෙම ලක්ෂණ සාමාජිකත්වය පිළිබඳ නිගමනයකට පැමිණීමේදී භාවිත කළ හැකි සාධක ලෙස දක්වා තිබීමයි. ඒවා පමණක් මත ඕනෑම පුද්ගලයෙකු අපරාධකරුවෙකු බව තීරණය කළ හැකිද යන්න වෙනම නීතිමය ප්‍රශ්නයකි.
පෙනුම, ඇඳුම හෝ පච්චය යනු පුද්ගලයෙකුගේ අපරාධකාරී හැසිරීම සනාථ කරන දෙයක් නොවේ. එහෙත් ඒවා නීතිය යටතේ කල්ලි සාමාජිකත්වය පිළිබඳ සැකයක් හෝ නිගමනයක් සඳහා භාවිත කළ හැකි විට, එම නිර්ණායක කොතරම් පැහැදිලිද, ඒවා වැරදි ලෙස භාවිත වීම වැළැක්වීමට ඇති ආරක්ෂණ මොනවාද යන්න විමසීම අත්‍යවශ්‍ය වේ.
ලෝකයේ සංවිධානාත්මක අපරාධ කල්ලි පච්ච භාවිත කරනවාද?
1. ජපානයේ යකුසා (Yakuza)
Yakuza යනු ජපානයේ සංවිධානාත්මක අපරාධ කණ්ඩායම් සඳහා භාවිත වන නමක්. ඇතැම් සාමාජිකයන් සාම්ප්‍රදායික විශාල පච්ච මෝස්තර භාවිත කරනවා. ඒවා කණ්ඩායම් සංස්කෘතියට හෝ පුද්ගල අනන්‍යතාවට සම්බන්ධ විය හැකියි.
2. මධ්‍යම ඇමරිකාවේ MS-13 වැනි කල්ලි
MS-13 වැනි කල්ලිවල ඇතැම් සාමාජිකයන් කණ්ඩායමට සම්බන්ධ සංකේත සහිත පච්ච භාවිත කර තිබෙනවා.
3. බන්ධනාගාර කල්ලි
ඇතැම් රටවල බන්ධනාගාර තුළ ක්‍රියාත්මක කල්ලි තම සාමාජිකත්වය හෝ කණ්ඩායම් තත්ත්වය දැක්වීමට පච්ච හා වෙනත් සංකේත භාවිත කරනවා. ඒවා විමර්ශන සඳහා තොරතුරු සපයන්න පුළුවන්.
4. ඇතැම් යතුරුපැදි කල්ලි
Hells Angels වැනි යතුරුපැදි කණ්ඩායම්වල නිල ලාංඡන සහ ඇඳුම් අනන්‍යතා වැදගත් වෙනවා. ඇතැම් නීති ක්‍රියාත්මක කරන ආයතන එවැනි සංකේත වෙනත් සාක්ෂි සමඟ සලකා බලනවා.
ජපානයේ යකුසා කණ්ඩායම්වල ඇතැම් සාමාජිකයන් සාම්ප්‍රදායික විශාල පච්ච මෝස්තර භාවිත කිරීම ප්‍රසිද්ධ කරුණකි. මධ්‍යම ඇමරිකාවේ ක්‍රියාත්මක වන MS-13 වැනි අපරාධ කල්ලිවල ඇතැම් සාමාජිකයන් ද කණ්ඩායම් සංකේත සහිත පච්ච භාවිත කර තිබේ. ඇතැම් බන්ධනාගාර කල්ලි සහ යතුරුපැදි කණ්ඩායම් ද තම අනන්‍යතාව ප්‍රකාශ කිරීම සඳහා සුවිශේෂී සලකුණු යොදාගනිති.
මෙවැනි සලකුණු පිළිබඳ තොරතුරු, වෙනත් සාක්ෂි සමඟ සසඳා බැලූ විට, විමර්ශන සඳහා ප්‍රයෝජනවත් විය හැකිය. එහෙත් මෙහිදී අමතක නොකළ යුතු කරුණක් තිබේ.
කල්ලියක සාමාජිකයන් පච්ච භාවිත කරන බව සත්‍ය වුවත්, පච්චයක් තිබෙන සෑම පුද්ගලයෙකුම එම කල්ලියේ සාමාජිකයෙකු නොවේ.
එකම සංකේතය විවිධ පුද්ගලයන් විසින් විවිධ අර්ථවලින් භාවිත කළ හැකිය. ඇතැම් අය විලාසිතාවක් ලෙස, පෞද්ගලික අත්දැකීමක් සිහිපත් කිරීම සඳහා හෝ කලාත්මක ප්‍රකාශනයක් ලෙස පච්ච කොටාගනිති. එබැවින් පච්චයක් හඳුනාගැනීම සහ එම පුද්ගලයා අපරාධ කල්ලියකට සම්බන්ධ බව සනාථ කිරීම එකම ක්‍රියාවලියක් නොවේ.
සිංගප්පූරු නීතිය ආදර්ශයක් කරගෙන තිබේද?
ශ්‍රී ලංකාවේ යෝජිත පනත් කෙටුම්පතේ අදාළ ප්‍රතිපාදනය සිංගප්පූරුවේ Organised Crime Act 2015 හි 5(2)(c) වගන්තියට සමාන බව වාර්තා වී තිබේ.
එම සිංගප්පූරු නීතිය යටතේ ද සංවිධානාත්මක අපරාධ කණ්ඩායමක සාමාජිකත්වය තීරණය කිරීමේදී ඇඳුම් විලාසිතා, අත් සංඥා, භාෂාව සහ පච්ච සලකුණු වැනි කරුණු සැලකිල්ලට ගත හැකිය.
මෙයින් පැහැදිලි වන්නේ පච්ච සලකුණු සලකා බැලීම ශ්‍රී ලංකාවේ පමණක් හඳුන්වා දීමට යෝජිත අදහසක් නොවන බවයි. එහෙත් වෙනත් රටක නීතියක එවැනි ප්‍රතිපාදනයක් තිබීමෙන් එය ශ්‍රී ලංකාව තුළ කිසිදු ගැටලුවකින් තොරව ක්‍රියාත්මක කළ හැකි බව ස්වයංක්‍රීයව තහවුරු නොවේ.
එක් රටක නීතියක් තවත් රටකට ගෙන එන විට එහි පොලිස් බලතල, අධිකරණ අධීක්ෂණය, සැකකරුවන්ගේ අයිතිවාසිකම්, සාක්ෂි ඇගයීමේ ක්‍රම සහ නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන ආකාරය පිළිබඳව ද සලකා බැලිය යුතුය.
5(2)(c) වගන්තියේ ඉංග්‍රීසි පාඨය
“whether that person adopts the style of dress, hand signs, language or tattoos used by known members of the group”
මෙම පාඨයේ සිංහල පරිවර්තනය:
“එම පුද්ගලයා එම කණ්ඩායමේ ප්‍රකට සාමාජිකයන් භාවිත කරන ඇඳුම් විලාසිතා, හස්ත සංඥා, භාෂාව හෝ පච්ච සටහන් අනුගමනය කරන්නේද යන්න.”
සංවිධානාත්මක අපරාධ මර්දනය අවශ්‍ය නැද්ද?
සංවිධානාත්මක අපරාධ මර්දනය කිරීමේ අවශ්‍යතාව ප්‍රතික්ෂේප කළ නොහැකිය. මත්ද්‍රව්‍ය ජාවාරම්, කප්පම් ගැනීම්, කුලී ඝාතන, පැහැරගැනීම්, අපරාධ මගින් උපයාගත් මුදල් විශුද්ධිකරණය සහ දේශසීමා ඉක්මවා ක්‍රියාත්මක වන අපරාධ ජාල මහජන ආරක්ෂාවට බරපතළ තර්ජනයක් විය හැකිය.
එවැනි අපරාධ මර්දනය කිරීම සඳහා කාර්යක්ෂම විමර්ශන ක්‍රම, ජාත්‍යන්තර සහයෝගීතාව, සාක්ෂිකරුවන් ආරක්ෂා කිරීම සහ අපරාධ මගින් උපයාගත් දේපළ හඳුනාගැනීමේ නීති අවශ්‍ය වේ.
එහෙත් නීතියක අරමුණ සාධාරණ වීම පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවේ. එම අරමුණ ඉටුකර ගැනීමට භාවිත කරන බලතල ද නීත්‍යනුකූල, අවශ්‍ය සහ සමානුපාතික විය යුතුය.
අපරාධ කල්ලියක සාමාජිකයන් හඳුනාගැනීමේදී පච්චයක් හෝ අත් සංඥාවක් ප්‍රයෝජනවත් තොරතුරක් විය හැකිය. එහෙත් එය දුරකථන සන්නිවේදන, මූල්‍ය ගනුදෙනු, සාක්ෂිකරුවන්ගේ ප්‍රකාශ, අපරාධවලට ඇති සම්බන්ධතා සහ වෙනත් විශ්වාසදායක සාක්ෂි සමඟ සසඳා බැලීම වැදගත් වේ.
අපරාධ විමර්ශනයක් සඳහා තොරතුරක් භාවිත කිරීම සහ එම තොරතුර මත පමණක් පුද්ගලයෙකුගේ වරද තීරණය කිරීම අතර විශාල වෙනසක් තිබේ.
මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාව මතු කරන අනතුරු ඇඟවීම!
ශ්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාව 2026 ඔක්තෝබර් 21 වැනිදා මෙම පනත් කෙටුම්පත සම්බන්ධයෙන් බරපතළ කනස්සල්ල පළ කර තිබේ.
සංවිධානාත්මක අපරාධ මර්දනය කිරීම සඳහා කාර්යක්ෂම නීති අවශ්‍ය බව කොමිෂන් සභාව පිළිගන්නා අතරම, යෝජිත කෙටුම්පතේ ඇතැම් විධිවිධාන ශ්‍රී ලංකා ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ මූලික අයිතිවාසිකම් පරිච්ඡේදය සහ ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් බැඳීම් සමඟ ගැළපීම පිළිබඳ බරපතළ ගැටලු මතු කරන බව පෙන්වා දී තිබේ.
විශේෂයෙන්ම, සංවිධානාත්මක අපරාධ කණ්ඩායමක සාමාජිකත්වය තීරණය කිරීම සඳහා යොදාගත හැකි නිර්ණායක ඉතා පුළුල් බවත්, ඇඳුම්, පච්ච, අත් සංඥා, භාෂාව හෝ දන්නා අපරාධ කණ්ඩායම් සාමාජිකයන් සමඟ ඇති සම්බන්ධතා මත පදනම්ව පුද්ගලයන් සැකයට ලක්වීමේ අවදානමක් ඇති බවත් කොමිෂන් සභාව අවධාරණය කර තිබේ.
එමෙන්ම, ඇප ලබාදීම, සැකකරුවන් රක්ෂිත බන්ධනාගාරගත කිරීම සහ ඔවුන් මුදාහැරීම සම්බන්ධයෙන් අධිකරණය සතු සාමාන්‍ය අභිමත බලතල සීමා කිරීම පිළිබඳව ද කොමිෂන් සභාව කනස්සල්ල පළ කර ඇත. පනත් කෙටුම්පත ඉවත් කර, ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාමය ආරක්ෂණ හා ජාත්‍යන්තර මානව හිමිකම් ප්‍රමිතීන්ට අනුකූල වන පරිදි සැලකිය යුතු ලෙස සංශෝධනය කරන ලෙස ද එය නිර්දේශ කර තිබේ.
මෙය පච්චයක් කොටා ගැනීමේ අයිතිය පිළිබඳ ප්‍රශ්නයකට පමණක් සීමා නොවේ. සැකකරුවෙකුගේ නිදහස සීමා කිරීමේදී අධිකරණයේ කාර්යභාරය කුමක්ද, පොලිසියට ලබාදෙන බලතල කෙතරම් පුළුල් විය යුතුද සහ නීතිය වැරදි ලෙස භාවිත වීමෙන් සාමාන්‍ය පුරවැසියන් ආරක්ෂා කරන්නේ කෙසේද යන පුළුල් ප්‍රශ්න ද මෙහි අන්තර්ගත වේ. ශ්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාව – පනත් කෙටුම්පත පිළිබඳ නිරීක්ෂණ
සාමාන්‍ය පුරවැසියෙකුට ඇති විය හැකි බලපෑම කුමක්ද?
යම් පුද්ගලයෙකු පච්චයක් කොටාගෙන සිටීම, විශේෂිත ඇඳුම් විලාසිතාවක් භාවිත කිරීම හෝ අපරාධ චෝදනාවකට ලක්වූ පුද්ගලයෙකු සමඟ සමාජ සම්බන්ධතාවක් පැවැත්වීම පමණක් ඔහු අපරාධයකට සම්බන්ධ බව තහවුරු නොකරයි.
එහෙත් නීතියේ නිර්ණායක පුළුල් වන විට, ඒවා ප්‍රායෝගිකව අර්ථකථනය කරන ආකාරය පිළිබඳ ගැටලු ඇති විය හැකිය.
පළමුව, පෙනුම හෝ විලාසිතාව නිසා තරුණයන් සහ වෙනත් සාමාන්‍ය පුරවැසියන් අනවශ්‍ය සැකයට ලක්විය හැකිය. දෙවනුව, සමාන පච්චයක් හෝ සංකේතයක් භාවිත කරන පුද්ගලයන් අතර කිසිදු අපරාධ සම්බන්ධතාවක් නොතිබුණ ද, ඔවුන් එකම කණ්ඩායමකට අයත් බවට වැරදි නිගමනයකට පැමිණීමේ අවදානමක් පවතී.
තෙවනුව, නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන නිලධාරීන්ගේ අභිමතය පැහැදිලි සීමාවලින් පාලනය නොවන්නේ නම්, එම බලතල අත්තනෝමතික ලෙස භාවිත වීම වැළැක්වීම අපහසු විය හැකිය.
මෙවැනි අවදානම් පිළිබඳ සාකච්ඡා කිරීමෙන් අදහස් වන්නේ පොලිසිය එවැනි බලතල අනිවාර්යයෙන්ම අනිසි ලෙස භාවිත කරනු ඇතැයි පූර්ව නිගමනයකට පැමිණීම නොවේ. එහෙත් නීතියක් සකස් කරන විට එය වැරදි ලෙස භාවිත විය හැකි අවස්ථා ද කලින් හඳුනාගෙන ආරක්ෂණ සැලසීම අත්‍යවශ්‍යය.
අපරාධ කල්ලියකට සම්බන්ධ බවට සැක කරන පුද්ගලයෙකුට එරෙහිව විමර්ශනයක් කිරීම සහ ඔහුගේ පෙනුම මත පමණක් ඔහු වරදකරුවෙකු ලෙස සැලකීම අතර පැහැදිලි සීමාවක් තිබිය යුතුය.
නීතියේ ආරක්ෂාව තහවුරු කළ යුත්තේ කෙසේද?
මෙවැනි නීතියක් සම්බන්ධයෙන් සාකච්ඡා කිරීමේදී අවධානය යොමු කළ යුතු කරුණු කිහිපයක් තිබේ.
- සංවිධානාත්මක අපරාධ කණ්ඩායමක සාමාජිකත්වය තීරණය කිරීම සඳහා භාවිත කරන නිර්ණායක පැහැදිලිව සහ නිශ්චිතව අර්ථ දැක්විය යුතුය.
- පච්ච, ඇඳුම් හෝ අත් සංඥා වැනි ලක්ෂණ තනිවම පුද්ගලයෙකුගේ අපරාධකාරීත්වය සනාථ නොකරන බව නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමේදී තහවුරු කළ යුතුය.
- සැකකරුවන් අත්අඩංගුවට ගැනීම, රඳවා තබා ගැනීම සහ ඇප ලබාදීම සම්බන්ධයෙන් අර්ථවත් අධිකරණ අධීක්ෂණයක් පැවතිය යුතුය.
- නීතිය අත්තනෝමතික ලෙස භාවිත කිරීමෙන් පීඩාවට පත්වන පුද්ගලයන්ට ඵලදායී නීතිමය සහනයක් ලබාගැනීමට හැකි විය යුතුය.
- නීතියේ ක්‍රියාකාරිත්වය, අත්අඩංගුවට ගැනීම් සහ අධිකරණ තීරණ පිළිබඳව වගවීම හා විනිවිදභාවය තහවුරු කළ යුතුය.
මෙවැනි ආරක්ෂණ සංවිධානාත්මක අපරාධ මර්දනයට බාධාවක් නොවේ. ඒ වෙනුවට, සැබෑ අපරාධකරුවන්ට එරෙහිව විශ්වාසදායක සාක්ෂි මත ක්‍රියා කිරීමටත්, නිරපරාධී පුද්ගලයන්ට අසාධාරණයක් සිදුවීම වැළැක්වීමටත් ඒවා උපකාරී වේ.
සංවිධානාත්මක අපරාධ මර්දනය කිරීම රජයේ වගකීමකි. ඒ සඳහා නව නීති අවශ්‍ය විය හැකිය. එහෙත් එවැනි නීතිවල සාර්ථකත්වය මැනිය යුත්තේ අත්අඩංගුවට ගන්නා පුද්ගලයන් සංඛ්‍යාවෙන් හෝ පොලිසියට ලබාදෙන බලතලවල පළලින් පමණක් නොවේ. සැබෑ අපරාධ මර්දනය කරන අතරතුර නිරපරාධී පුරවැසියන්ගේ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීමට එම නීති සමත් වන්නේද යන්න ද ඒ තරමටම වැදගත්ය.
පච්චයක්, ඇඳුමක් හෝ අත් සංඥාවක් අපරාධ කල්ලියක සාමාජිකයෙකු හඳුනාගැනීමට උපකාරී වන තොරතුරක් විය හැකිය. එහෙත් එය පුද්ගලයෙකුගේ වරද තීරණය කරන අවසාන සාක්ෂියක් බවට පත් නොවිය යුතුය.
එබැවින් අද අප විමසිය යුතු ප්‍රශ්නය “පච්ච කොටා ගැනීම තහනම් කරනවාද?” යන්න පමණක් නොවේ. ඊට වඩා වැදගත් ප්‍රශ්නය වන්නේ, “සංවිධානාත්මක අපරාධ මර්දනය කරන අතරතුර, නීතියේ බලය අත්තනෝමතික ලෙස භාවිත නොවන බවත්, නිරපරාධී පුද්ගලයන්ගේ නිදහස හා අයිතිවාසිකම් සුරක්ෂිත වන බවත් අප සහතික කරන්නේ කෙසේද?” යන්නයි.
ප්‍රජාතන්ත්‍රවාදී සමාජයක නීතියේ ශක්තිය පවතින්නේ අපරාධ මර්දනය කිරීමට එයට ඇති බලය තුළ පමණක් නොව, එම බලය සාධාරණව, වගකීමෙන් සහ මානව හිමිකම්වලට ගරු කරමින් භාවිත කිරීමට ඇති හැකියාව තුළ ද වේ.