යාපනයේ චෙම්මනි, සිත්තුපට්ටි සුසාන භූමිය ආශ්‍රිතව සිදුකළ අධිකරණ පුරාවිද්‍යාත්මක කැණීම්වලදී අවම වශයෙන් පුද්ගලයන් 574 දෙනෙකුට අයත් මිනිස් අස්ථි අවශේෂ හඳුනාගෙන තිබේ. එම පිරිසෙන් සියයට 63ක් පමණ දරුවන් සහ බිළිඳුන් බව කැණීම් පිළිබඳ තුන්වැනි අතුරු වාර්තාව අනාවරණය කරයි.
පුරාවිද්‍යාඥ මහාචාර්ය රාජ් සෝමදේව සහ අනුෂා වන්නිනායක විසින් සකස් කරන ලද මෙම වාර්තාව 2026 ඔක්තෝබර් 10 වැනිදා දිනැති වන අතර, ඔක්තෝබර් 15 වැනිදා යාපනය රෝහලේ ප්‍රධාන අධිකරණ වෛද්‍ය නිලධාරි වෛද්‍ය එස්. ප්‍රණවන් වෙත යොමු කර තිබේ.
වාර්තාවට අනුව, දින 80කට ආසන්න කාලයක් සිදුකළ කැණීම්වලදී හඳුනාගත් පුද්ගලයන් අතර වැඩිහිටියන් සියයට 30ක්, උපවැඩිහිටි කාණ්ඩය සියයට 5ක්, දරුවන් සියයට 41ක් සහ බිළිඳුන් සියයට 22ක් ලෙස වර්ග කර ඇත. මෙතරම් විශාල ළමා මරණ සංඛ්‍යාවකට හේතුව කුමක්ද, ඔවුන් එකම කාලයකදී මියගියේද, නැතහොත් දීර්ඝ කාලයක් තුළ මෙම ස්ථානයේ භූමදාන කළේද යන්න පිළිබඳව තවමත් නිශ්චිත පිළිතුරු ලැබී නොමැත.
වාර්තාවේ සඳහන් වන්නේ දැනට ලේඛනගත කර ඇති භෞතික සාක්ෂි පමණක් පදනම් කරගෙන මෙම භූමදානවල ස්වභාවය පිළිබඳ අවසන් නිගමනයකට එළඹීමට ප්‍රමාණවත් සාක්ෂි නොමැති බවයි. කෙසේ වෙතත්, සොයාගත් පුරාවස්තු සහ ඒවාට අදාළ සාක්ෂි අනුව මෙම ස්ථානය රහසිගත භූමදාන ස්ථානවලට වඩා විධිමත් භූමදාන චාරිත්‍ර අනුගමනය කළ ස්ථානවලට වැඩි සමානකමක් දක්වන බව පර්යේෂකයෝ පෙන්වා දෙති. වසංගතයක් හෝ වෙනත් ස්වාභාවික ව්‍යසනයක් හේතුවෙන් මරණ විශාල සංඛ්‍යාවක් සිදුවූයේ නම්, මියගිය පුද්ගලයන් සමඟ භාණ්ඩ සීමිත ප්‍රමාණයක් පමණක් හමුවීම අසාමාන්‍ය නොවන බවද වාර්තාවේ සඳහන් වේ. එහෙත් චෙම්මනි භූමදාන වසංගතයක් හේතුවෙන් සිදුවූ බවට එහි කිසිදු අවසන් නිගමනයක් ඉදිරිපත් කර නොමැත.
කැණීම්වලදී මුදු, වළලු, පබළු, සුර, කාසි, ඇඳුම් බොත්තම් සහ මිනීපෙට්ටිවලට අයත් විය හැකි යකඩ කොටස් ඇතුළු භාණ්ඩ හා පුරාවස්තු සටහන් 170ක් ලියාපදිංචි කර තිබේ. සමහර කාසි සමඟ රෙදිවලට සමාන අවශේෂ හමුවී ඇති අතර, අංක 25 ලෙස හඳුනාගත් ඇටසැකිල්ල සමඟ ප්ලාස්ටික් බෑගයක්, රෙදි කොටස්, මේස්, සපත්තු සහ පා සළඹක් ද සොයාගෙන තිබේ. එම ස්ථානයේ තිබූ ඇණ අනුව, එම පුද්ගලයා මිනීපෙට්ටියක භූමදාන කර තිබීමට ඉඩ ඇති බව වාර්තාවේ සඳහන් වේ. තවද, අංක 227 සහ 429 ලෙස නම් කළ ඇටසැකිලි දෙක වාඩිවූ ඉරියව්වකින් හමුවී තිබුණද, ඒවා විශේෂිත ආගමික භූමදාන චාරිත්‍රයකට අයත් බව තහවුරු කිරීමට ප්‍රමාණවත් සාක්ෂි නොමැත.
අංක 367 ඇටසැකිල්ල සමඟ 1870 වර්ෂය සඳහන් කාසියක් හමුවීමද වාර්තාවේ වැදගත් නිරීක්ෂණයකි. එහෙත් කාසියේ නිෂ්පාදිත වර්ෂය පමණක් පදනම් කරගෙන එම පුද්ගලයා භූමදාන කළ නිශ්චිත කාලය තීරණය කළ නොහැකිය. එමෙන්ම පැරණි ආදාහන ප්‍රදේශයක අළු ස්තරයෙන් 1920 සිට 1994 දක්වා විවිධ වර්ෂ සඳහන් කාසි හමුවී තිබුණද, එම ස්තරය මිනිස් ඇටසැකිලි හමුවූ භූමදාන ස්තර සමඟ සමාන කළ නොහැකි බව වාර්තාව පෙන්වා දෙයි. ඒ අනුව චෙම්මනි සමූහ මිනීවළේ භූමදාන සිදුවූ නිශ්චිත කාලවකවානුව තවමත් තහවුරු වී නොමැත.
වාර්තාවෙන් මියගිය පුද්ගලයන්ගේ අනන්‍යතාව, මරණයට හේතු, අස්ථිවල ප්‍රචණ්ඩ තුවාල සලකුණු හෝ භූමදානවල නිශ්චිත කාලනිර්ණය පිළිබඳ අවසන් අධිකරණ වෛද්‍ය නිගමන ඉදිරිපත් කර නොමැත. තවද, දැනට කැණීම් කළ ප්‍රදේශයෙන් පිටතද භූගත රේඩාර් පරීක්ෂණ මගින් අසාමාන්‍යතා රැසක් හඳුනාගෙන ඇති අතර, ඒවා අතර අමතර භූමදාන ස්ථාන තිබේද යන්න තහවුරු කිරීමට තවදුරටත් කැණීම් අවශ්‍ය වේ.
චෙම්මනි සමූහ මිනීවළ සම්බන්ධයෙන් සත්‍යය අනාවරණය කරගැනීම සඳහා පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි සමඟ අධිකරණ වෛද්‍ය වාර්තා, කාලනිර්ණ පරීක්ෂණ සහ DNA විශ්ලේෂණ ඒකාබද්ධ කිරීමේ වැදගත්කමද අවධාරණය කර තිබේ. විශේෂයෙන් 1994–1996 කාලසීමාවේ අතුරුදන් වූ පුද්ගලයන්ගේ සමීපතමයන්ගෙන් DNA සාම්පල ලබාගෙන දත්ත බැංකුවක් සකස් කිරීමත්, හමුවූ අස්ථි අවශේෂවල DNA සමඟ ඒවා සැසඳීමත් මගින් මියගිය පුද්ගලයන්ගේ අනන්‍යතාව හඳුනාගැනීමට වැදගත් අවස්ථාවක් සැලසිය හැකිය.
තුන්වැනි අතුරු වාර්තාව මගින් වැදගත් පුරාවිද්‍යාත්මක සාක්ෂි රැසක් ඉදිරිපත් කර තිබුණද, චෙම්මනි සමූහ මිනීවළේ සැබෑ ඉතිහාසය සහ මරණවලට අදාළ තත්ත්වයන් තහවුරු කිරීම සඳහා තවදුරටත් පුළුල් විද්‍යාත්මක හා අධිකරණමය විමර්ශනයක් අවශ්‍ය වේ.
(මූලාශ්‍ර WhatNews)