අත්අඩංගුවේ සිටින පුද්ගලයකුගේ ජීවිතය හා ආරක්ෂාව සහතික කිරීමේ වගකීම පොලිසියට පැවරේ. සැකකරුවන්ගෙන් තොරතුරු ලබාගැනීමට පහරදීම තවදුරටත් විමර්ශන ක්‍රමයක් ලෙස පවතින්නේ ඇයි? ලෝකයේ පිළිගත් පොලිස් සේවාවන් භාවිත කරන විකල්ප මොනවාද? ශ්‍රී ලංකාවේ වෙනසක් ඇති කළ හැක්කේ කෙසේද?
අත්අඩංගුවේ මරණයක් පමණක් නොව, පද්ධතිය පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක්!
මත්ද්‍රව්‍ය සම්බන්ධ චෝදනාවක් මත අත්අඩංගුවට ගෙන සිටි 29 හැවිරිදි ඉෂාර හර්ෂ කුමාර 2026 ඔක්තෝබර් 25 වැනිදා හෝමාගම පොලිසියේ රඳවා සිටියදී රෝහල්ගත කිරීමෙන් අනතුරුව මියගියේය. ඔහු දෙදරු පියකු බව මාධ්‍ය වාර්තා කර තිබේ.
ඔහුගේ ඥාතීන් පවසන්නේ ප්‍රශ්න කිරීම සඳහා රැගෙන ගිය පසු ඔහුට ඇවිදීමට පවා නොහැකි තත්ත්වයක් ඇති වූ බවත්, සිරමැදිරියට නැවත රැගෙන එන විට ශරීරයේ තුවාල සහ ලේ ගැලීමක් දක්නට ලැබුණු බවත්ය. රෝහල්ගත කිරීම ප්‍රමාද වූ බවටද ඔවුහු චෝදනා කරති.
එහෙත් පොලිසිය සඳහන් කර ඇත්තේ ඔහු හදිසියේ රෝගී වූ බවත් රෝහල්ගත කිරීමෙන් අනතුරුව මියගිය බවත්ය. සිද්ධිය සම්බන්ධයෙන් පොලිස් නිලධාරීන් තිදෙනකුගේ වැඩ තහනම් කර ඇති අතර, අධිකරණමය හා පොලිස් විමර්ශන ආරම්භ කර තිබේ. මරණයට හේතුව පිළිබඳ අවසන් නිගමනයක් ඉදිරිපත් කළ යුත්තේ පශ්චාත් මරණ පරීක්ෂණය සහ ස්වාධීන විමර්ශනයේ සාක්ෂි මතය.
මෙහිදී වැදගත් වන්නේ, චෝදනාවක් එල්ල වූ පුද්ගලයකු පිළිබඳව පරීක්ෂණ පැවැත්වීම සහ ඔහුට දඬුවම් කිරීම අතර වෙනස හඳුනාගැනීමයි. යම් පුද්ගලයකු මත්ද්‍රව්‍ය ළඟ තබාගත් බවට සැක කළ පමණින් ඔහුගේ ජීවිතයට, ශරීරයට හෝ මානව ගෞරවයට ඇති අයිතිය අහෝසි නොවේ.
අත්අඩංගුවට ගත් මොහොතේ සිට එම පුද්ගලයාගේ ආරක්ෂාව සහතික කිරීම රාජ්‍යයේ වගකීමකි. ඔහු වරදකරුවකුද නැද්ද යන්න තීරණය කිරීම අධිකරණයේ කාර්යයකි. පොලිසියට පැවරෙන්නේ සාක්ෂි රැස් කිරීම, සැකය තහවුරු කිරීම හෝ නිෂ්ප්‍රභ කිරීම සහ නීතිය අනුව ක්‍රියා කිරීම මිස, සැකකරුවකුට දඬුවම් කිරීම නොවේ.
පොලිසිය 2024 වසරේ සිට පොලිස් අත්අඩංගුවේ මරණ 13ක්!
ශ්‍රී ලංකාවේ පොලිස් අත්අඩංගුවේ මරණ සහ පොලිස් වධහිංසා පිළිබඳ චෝදනා හුදෙකලා සිදුවීම් ලෙස පමණක් සැලකිය නොහැකි බව පෙන්වන වාර්තා තිබේ.
එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් පිළිබඳ මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය 2025 සැප්තැම්බර් මාසයේදී මානව හිමිකම් කවුන්සිලයට ඉදිරිපත් කළ ශ්‍රී ලංකාව පිළිබඳ වාර්තාවේ, පොලිස් අත්අඩංගුවේදී වධහිංසා හෝ අයුතු සැලකීම් හේතුවෙන් සිදු වූ බවට චෝදනා එල්ල වූ මරණ ඇතුළු සිදුවීම් කිහිපයක් පිළිබඳ අවධානය යොමු කර තිබේ.
එම වාර්තාවට අනුව, 2024 වසරේ සිට පොලිස් අත්අඩංගුවේ මරණ 13ක් වාර්තා වී ඇති බව ශ්‍රී ලංකා රජය එක්සත් ජාතීන්ට දැනුම් දී තිබිණි. එම කාලසීමාව තුළ පොලිස් නිලධාරීන් සම්බන්ධ වධහිංසා පැමිණවීමේ සිද්ධි හයක් පිළිබඳව පොලිස් විශේෂ විමර්ශන අංශය පරීක්ෂණ සිදු කළ බවද රජය වාර්තා කර තිබුණි. මෙම සංඛ්‍යා වාර්තාවට ඇතුළත් වූ කාලසීමාවට අදාළ වන අතර, ඒවා වර්තමානය දක්වා වූ සම්පූර්ණ සංඛ්‍යාව ලෙස නොසැලකිය යුතුය.
මෙම තොරතුරු මඟින් සෑම පොලිස් නිලධාරියකුම වධහිංසා සිදු කරන බව නිගමනය කළ නොහැකිය. එහෙත් අත්අඩංගුවේ මරණ සහ වධහිංසා පිළිබඳ නැවත නැවත චෝදනා එල්ල වීම, ඒවා වැළැක්වීමට පවතින ආරක්ෂණ ක්‍රමවේද ප්‍රමාණවත්ද යන්න විමසා බැලීමට ප්‍රමාණවත් හේතුවකි.
ප්‍රශ්නය වන්නේ නිලධාරීන් කිහිපදෙනකුට එරෙහිව විනය ක්‍රියාමාර්ග ගැනීම පමණක් නොවේ. පහරදීමකින් තොරව සාක්ෂි රැස් කිරීමට පොලිස් නිලධාරීන් පුහුණු කර තිබේද? අත්අඩංගුවේ සිටින පුද්ගලයන්ගේ ආරක්ෂාව නිසි ලෙස නිරීක්ෂණය කරන්නේද? වධහිංසා පිළිබඳ පැමිණිලි ස්වාධීනව විමර්ශනය කරන්නේද? වැරදිකරුවන්ට දඬුවම් ලැබෙනවාද? එවැනි සිදුවීම් වැළැක්වීමට ආයතනික මට්ටමේ වෙනස්කම් සිදුවනවාද?
මෙම ප්‍රශ්නවලට පිළිතුරු සොයා නොගෙන එක් එක් සිදුවීමෙන් පසු නිලධාරීන්ගේ වැඩ තහනම් කිරීමෙන් පමණක් ගැටලුව අවසන් කළ නොහැකිය.
වධහිංසාව නීතියෙන් තහනම් කර තිබියදීත්…
ශ්‍රී ලංකාවේ ආණ්ඩුක්‍රම ව්‍යවස්ථාවේ 11 වැනි වගන්තිය අනුව කිසිදු පුද්ගලයකු වධහිංසාවට හෝ කෲර, අමානුෂික හෝ අවමන් සහගත සැලකීමකට හෝ දඬුවමකට යටත් කළ නොහැකිය. මෙම ආරක්ෂාව සැකකරුවන්ටද අදාළ වේ.
එසේම, 1994 අංක 22 දරන වධහිංසාවට සහ වෙනත් කෲර, අමානුෂික හෝ අවමන් සහගත සැලකීම්වලට හෝ දඬුවම්වලට එරෙහි එක්සත් ජාතීන්ගේ සම්මුති පනත මඟින් වධහිංසාව අපරාධයක් බවට පත් කර තිබේ. ඉහළ නිලධාරියකුගේ නියෝගයක් මත ක්‍රියා කළ බව පැවසීමෙන් පමණක් එම අපරාධය සාධාරණීකරණය කළ නොහැකිය.
එසේ නම්, නීතිමය තහනමක් තිබියදීත් මෙවැනි චෝදනා යළි යළිත් මතුවන්නේ ඇයි?
එයට එකම හේතුවක් ඇති බව කිව නොහැකිය. එහෙත් පහත සඳහන් ආයතනික ගැටලු ඒ පිළිබඳ විමර්ශනය කළ යුතු කරුණු වේ.
-
පාපොච්චාරණය මත අධික ලෙස රඳා පැවතීම. ඇතැම් විමර්ශනවලදී සැකකරුවකුගෙන් ප්‍රකාශයක් ලබාගැනීම සාක්ෂි සොයාගැනීමේ එක් පියවරක් වෙනුවට, විමර්ශනයේ ප්‍රධාන අරමුණ බවට පත්විය හැකිය. එවිට සැකකරුගෙන් පිළිතුරු ලබාගැනීමට බලපෑම් කිරීම හෝ බිය ගැන්වීම සිදුවීමේ අවදානම ඉහළ යයි.
-
දුර්වල විමර්ශන කුසලතා. සිදුවීම් ස්ථාන පරීක්ෂා කිරීම, ඇඟිලි සලකුණු හා DNA වැනි විද්‍යාත්මක සාක්ෂි භාවිත කිරීම, දුරකථන හා ඩිජිටල් දත්ත විශ්ලේෂණය කිරීම, සාක්ෂිකරුවන්ගෙන් නිසි ලෙස තොරතුරු ලබාගැනීම සහ සාක්ෂි අතර සම්බන්ධතා සොයාගැනීම සඳහා විශේෂ පුහුණුවක් අවශ්‍යය. එවැනි ක්‍රමවේදවලට වඩා බලපෑම් කිරීම පහසු මාර්ගයක් ලෙස සැලකෙන්නේ නම්, විමර්ශනයේ ගුණාත්මකභාවය දුර්වල වේ.
-
වගවීමේ දුර්වලතා. වධහිංසා පිළිබඳ චෝදනා කඩිනමින් හා ස්වාධීනව විමර්ශනය නොකෙරේ නම්, සාක්ෂි විනාශ වීමට, සාක්ෂිකරුවන් බියට පත්වීමට හෝ වින්දිතයන්ට යුක්තිය ලබාගැනීම අපහසු වීමට ඉඩ ඇත. වැරදිකරුවන්ට දඬුවම් නොලැබෙන බවට හැඟීමක් ඇති වුවහොත්, නීතිය උල්ලංඝනය කිරීම වැළැක්වීමද දුෂ්කර වේ.
-
ආයතනික සංස්කෘතිය. අත්අඩංගුවේ සිටින පුද්ගලයාගේ අයිතිවාසිකම්වලට වඩා විමර්ශකයාගේ බලය වැදගත් යැයි සැලකෙන පරිසරයක, නීතියට අනුකූල ක්‍රමවේදවලට වඩා බලහත්කාරය සාමාන්‍යකරණය වීමේ අවදානමක් පවතී.
මේවා හෝමාගම සිදුවීමේ මරණයට නිශ්චිත හේතු බවට කරන ප්‍රකාශ නොවේ. එම මරණයට හේතුව සහ වගකීම තීරණය කළ යුත්තේ විමර්ශනයෙනි. එහෙත් මෙවැනි සිදුවීම් වැළැක්වීම සඳහා සමස්ත පොලිස් ක්‍රමවේදය විමසා බැලීම අවශ්‍ය බව ඒවා පෙන්වා දෙයි.
ලෝකයේ වෙනත් පොලිස් සේවාවන් කරන්නේ කුමක්ද?
පහරදීමකින් තොරව අපරාධ විමර්ශනය කළ නොහැකි බවට අදහසක් පවතී නම්, එය ජාත්‍යන්තර වශයෙන් පිළිගත් විමර්ශන ක්‍රමවේද සමඟ නොගැළපේ.
එක්සත් රාජධානිය, නෝර්වේ, ඔස්ට්‍රේලියාව සහ නවසීලන්තය වැනි රටවල භාවිත වන විමර්ශන සම්මුඛ සාකච්ඡා ක්‍රමවේද අතර PEACE ආකෘතිය වැදගත් වේ. එය පාපොච්චාරණයක් බලහත්කාරයෙන් ලබාගැනීමට වඩා විශ්වාසදායක තොරතුරු රැස් කිරීම කෙරෙහි අවධානය යොමු කරයි.
– PEACE විමර්ශන ක්‍රමවේදය: College of Policing – Investigative Interviewing
මෙම ආකෘතියේ පියවර පහ මෙසේය:
- Planning and Preparation – සැලසුම් කිරීම හා සූදානම් වීම: විමර්ශකයා සතුව ඇති සාක්ෂි, සොයාගත යුතු තොරතුරු සහ විමසිය යුතු ප්‍රශ්න කලින් සැලසුම් කරයි.
- Engage and Explain – සම්බන්ධතාව ගොඩනැඟීම හා පැහැදිලි කිරීම: සම්මුඛ සාකච්ඡාවේ අරමුණ, ක්‍රියාවලිය සහ පුද්ගලයාගේ අයිතිවාසිකම් පැහැදිලි කරයි.
- Account, Clarify and Challenge – විස්තර ලබාගැනීම, පැහැදිලි කරගැනීම හා සාක්ෂි මත ප්‍රශ්න කිරීම: පුද්ගලයාගේ ප්‍රකාශය ලබාගෙන, නොගැළපීම් සහ සැක සහිත කරුණු සාක්ෂි මත විමසයි.
- Closure – අවසන් කිරීම: ලබාගත් තොරතුරු සමාලෝචනය කර අවශ්‍ය පැහැදිලි කිරීම් ලබාගනී.
- Evaluation – ඇගයීම: ප්‍රකාශයෙන් ලැබුණු තොරතුරු අනෙකුත් සාක්ෂි සමඟ සසඳා එහි විශ්වසනීයත්වය හා විමර්ශනයට ඇති ප්‍රයෝජනය ඇගයීමට ලක් කරයි.
මෙහිදී විමර්ශකයා උත්සාහ කරන්නේ සැකකරු කෙසේ හෝ වරද පිළිගැන්වීමට නොවේ. සිදුවූයේ කුමක්ද යන්න සොයාගැනීමටය.
එම පුද්ගලයා වරදක් කර ඇත්නම්, සාක්ෂි මත එය තහවුරු කරගත යුතුය. ඔහු හෝ ඇය වරදක් කර නොමැති නම්, වැරදි චෝදනාවක් මත දඬුවම් ලැබීමෙන් ආරක්ෂා කළ යුතුය. මේ දෙකම සාධාරණ අපරාධ යුක්ති ක්‍රමයක අරමුණු වේ.
එක්සත් ජාතීන්ගේ මානව හිමිකම් මහ කොමසාරිස් කාර්යාලය, එක්සත් ජාතීන්ගේ මත්ද්‍රව්‍ය හා අපරාධ පිළිබඳ කාර්යාලය සහ අනෙකුත් විශේෂඥ ආයතන විසින් සකස් කළ 2024 අපරාධ විමර්ශන සම්මුඛ සාකච්ඡා අත්පොතද විද්‍යාත්මක, ක්‍රමානුකූල සහ බලහත්කාරයෙන් තොර ප්‍රශ්න කිරීමේ වැදගත්කම පෙන්වා දෙයි.
මෙම ක්‍රමවේදවල පදනම වන්නේ මිනිසුන්ට ගරු කිරීම පමණක් නොවේ. ලබාගන්නා තොරතුරු වඩාත් නිවැරදි හා විශ්වාසදායක කරගැනීමද එහි අරමුණකි.
එහෙත් විදේශීය පොලිස් සේවාවන් සියල්ලම වධහිංසාවෙන් තොර බවක් මෙයින් අදහස් නොවේ. රටවල් අතර නීති, පුහුණුව, වගවීම සහ ප්‍රායෝගික ක්‍රියාකාරිත්වය වෙනස් වේ. ශ්‍රී ලංකාව පිහිටා සිටින ස්ථානය තීරණය කිරීමට සරල ජාත්‍යන්තර ශ්‍රේණිගත කිරීමක් වෙනුවට, අත්අඩංගුවේ මරණ, වධහිංසා පැමිණිලි, විමර්ශනවල ස්වාධීනත්වය සහ නඩු පැවරීම් පිළිබඳ සංසන්දනාත්මක දත්ත අවශ්‍ය වේ.
එහෙත් පැහැදිලි එක් කරුණක් තිබේ: පහරදීමකින් තොරව විමර්ශනය කිරීම සඳහා පිළිගත්, ප්‍රායෝගික හා ජාත්‍යන්තරව භාවිත වන විකල්ප පවතී.
පහරදීමෙන් ලබාගන්නා පාපොච්චාරණය සත්‍යය නොවිය හැක්කේ ඇයි?
වධහිංසාවට එරෙහි ප්‍රබලතම තර්කය මානව හිමිකම් පමණක් නොවේ. එය අපරාධ විමර්ශනයේ විශ්වසනීයත්වය පිළිබඳ ප්‍රශ්නයක්ද වේ.
අධික බියක්, වේදනාවක් හෝ මානසික පීඩනයක් යටතේ සිටින පුද්ගලයකුට තමන් නොකළ වරදක් පවා පිළිගැනීමට සිදුවිය හැකිය. ඇතැම් පුද්ගලයන් වේදනාවෙන් මිදීමට, පහරදීම නතර කරවා ගැනීමට හෝ තමන්ට එරෙහි බලපෑම අවසන් කරගැනීමට විමර්ශකයා අපේක්ෂා කරන පිළිතුර ලබාදීමට පෙළඹිය හැකිය.
එවැනි ප්‍රකාශයක් මත විමර්ශනය ඉදිරියට ගියහොත්, පොලිසියට සැබෑ අපරාධකරු හඳුනාගැනීමට නොහැකි විය හැකිය. ඒ සමඟම අහිංසක පුද්ගලයකු සැකයට භාජනය විය හැකි අතර, සැබෑ අපරාධය සම්බන්ධ වැදගත් සාක්ෂි නොසොයා ඉතිරි විය හැකිය.
අනෙක් අතට, සැකකරුවකුට පහර දී ලබාගත් ප්‍රකාශයක් තිබීමෙන් පමණක් එම පුද්ගලයා වරදකරු බව තහවුරු නොවේ. විමර්ශනයේදී සොයාගන්නා තොරතුරු ස්වාධීන සාක්ෂි සමඟ තහවුරු කළ යුතුය.
ඒ අනුව වධහිංසාවෙන් තොර විමර්ශන ක්‍රමයක් යනු සැකකරුවන්ට වාසි සැලසීමක් නොවේ. එය වින්දිතයන්ට සාධාරණය ඉටු කිරීමටත්, සැබෑ අපරාධකරුවන් හඳුනාගැනීමටත්, වැරදි පුද්ගලයන්ට එරෙහිව නඩු පැවරීම වැළැක්වීමටත් උපකාරී වන ක්‍රමයකි.
ශ්‍රී ලංකාව වෙනස් විය යුත්තේ කෙසේද?
පොලිස් වධහිංසා අවම කිරීම සඳහා නීතියේ තහනම නැවත නැවත ප්‍රකාශ කිරීම පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවේ. එම තහනම පොලිස් ස්ථානයේ දෛනික ක්‍රියාකාරිත්වය තුළ ක්‍රියාත්මක වන බව සහතික කළ යුතුය.
1. සෑම අත්අඩංගුවක්ම ලේඛනගත කළ යුතුය
පුද්ගලයකු අත්අඩංගුවට ගත් වේලාව, ස්ථානය, අත්අඩංගුවට ගැනීමට හේතුව, ඔහු රඳවා සිටින ස්ථානය, ප්‍රශ්න කිරීම් සිදු කළ නිලධාරීන් සහ රඳවා සිටින කාලය නිසි ලෙස සටහන් කළ යුතුය. පවුලේ සාමාජිකයකුට හෝ නීතිඥවරයකුට දැනුම් දීම, නීතිඥ සහාය ලබාගැනීම සහ වෛද්‍ය පරීක්ෂණයකට ප්‍රවේශ වීම සඳහා ප්‍රායෝගික ආරක්ෂණ තිබිය යුතුය.
2. ප්‍රශ්න කිරීම් ශ්‍රව්‍ය-දෘශ්‍ය ලෙස පටිගත කළ යුතුය
සැකකරුවන්ගෙන් ප්‍රශ්න කිරීමේදී වීඩියෝ හා ශ්‍රව්‍ය පටිගත කිරීම් භාවිත කිරීමෙන් සිදුවන්නේ කුමක්ද යන්න පිළිබඳ පැහැදිලි වාර්තාවක් තබාගත හැකිය. එමඟින් සැකකරුවන්ට අයුතු බලපෑම් කිරීමෙන් ආරක්ෂාවක් සැලසෙන අතර, නිලධාරීන්ට එරෙහිව එල්ල වන අසත්‍ය චෝදනා සම්බන්ධයෙන්ද සාක්ෂි ලබාගත හැකිය.
එහෙත් කැමරා සවි කිරීම පමණක් ප්‍රමාණවත් නොවේ. පටිගත කිරීම් අඛණ්ඩව ආරක්ෂා කිරීම, ඒවා වෙනස් කිරීම හෝ මකා දැමීම වැළැක්වීම, අවශ්‍ය අවස්ථාවල ස්වාධීන පරීක්ෂාවට ඉදිරිපත් කිරීම සහ රහස්‍යභාවය ආරක්ෂා කිරීම සඳහා පැහැදිලි නීති තිබිය යුතුය.
3. අත්අඩංගුවේදී සිදුවන තුවාල හා මරණ ස්වාධීනව විමර්ශනය කළ යුතුය
පොලිස් අත්අඩංගුවේ සිටින පුද්ගලයකු මියගිය විට හෝ බරපතළ තුවාල ලැබූ විට, එම පොලිස් ස්ථානයේ නිලධාරීන්ට පමණක් රඳා පවතින පරීක්ෂණයකින් මහජන විශ්වාසය තහවුරු කිරීම අපහසුය.
එවැනි සිදුවීම් සඳහා ස්වාධීන විමර්ශකයන්, ස්වාධීන අධිකරණ වෛද්‍ය පරීක්ෂණ, සාක්ෂිකරුවන්ගේ ආරක්ෂාව සහ අධිකරණ අධීක්ෂණය සහතික කළ යුතුය. CCTV දර්ශන, පොලිස් සටහන්, වෛද්‍ය වාර්තා සහ සිරමැදිරියේ සිටි අනෙකුත් පුද්ගලයන්ගේ ප්‍රකාශ වහාම ආරක්ෂා කළ යුතුය.
4. පොලිස් පුහුණුව විද්‍යාත්මක විමර්ශන වෙත යොමු කළ යුතුය
නව නිලධාරීන්ට පමණක් නොව දැනට සේවයේ නියුතු සියලුම විමර්ශන නිලධාරීන්ටද වධහිංසාවෙන් තොර සම්මුඛ සාකච්ඡා, සාක්ෂි විශ්ලේෂණය, අධිකරණ වෛද්‍ය විද්‍යාව, ඩිජිටල් සාක්ෂි සහ මානව හිමිකම් පිළිබඳ අඛණ්ඩ පුහුණුවක් ලබාදිය යුතුය.
PEACE ආකෘතිය සහ එක්සත් ජාතීන්ගේ Méndez Principles මත පදනම් වූ පුහුණු ක්‍රමවේද මෙහිදී ප්‍රායෝගිකව යොදාගත හැකිය.
5. පැමිණිලි විමර්ශනය කිරීමෙන් ඔබ්බට ගොස් වගවීම තහවුරු කළ යුතුය
වධහිංසා පැමිණිල්ලක් ලැබුණු පසු පරීක්ෂණයක් ආරම්භ කිරීම වැදගත්ය. එහෙත් එය අවසානය නොවේ. විමර්ශනය අවසන් කිරීමට ගතවන කාලය, නඩු පැවරීම්, අධිකරණ තීන්දු, වන්දි සහ නිලධාරීන්ට එරෙහි විනය ක්‍රියාමාර්ග පිළිබඳ දත්ත මහජනතාවට ලබාගත හැකි විය යුතුය.
ශ්‍රී ලංකා මානව හිමිකම් කොමිෂන් සභාව 2025 වසරේදී පොලිස් අත්අඩංගුවේ සහ පොලිසිය සමඟ ඇතිවන ගැටුම්වලදී සිදුවන මරණ වැළැක්වීම සඳහා මාර්ගෝපදේශ නිකුත් කළේය. ඒවා ක්‍රියාත්මක වන ආකාරය නිරීක්ෂණය කිරීමත්, ඒවා උල්ලංඝනය කරන අවස්ථාවල වගකීම තහවුරු කිරීමත් අත්‍යවශ්‍ය වේ.
6. පොලිස් නිලධාරීන්ගේ කාර්යසාධනය මැනීමේ ක්‍රමය වෙනස් කළ යුතුය
අත්අඩංගුවට ගත් සැකකරුවන් සංඛ්‍යාව හෝ ලබාගත් පාපොච්චාරණ සංඛ්‍යාව මත පමණක් පොලිස් කාර්යසාධනය මැනීම සුදුසු නොවේ.
විමර්ශනවලදී විද්‍යාත්මක සාක්ෂි භාවිත කිරීම, නඩු පැවරීමට ප්‍රමාණවත් සාක්ෂි රැස් කිරීම, නීතිවිරෝධී ක්‍රියා වැළැක්වීම, වින්දිතයන්ගේ අයිතිවාසිකම් ආරක්ෂා කිරීම සහ අධිකරණ ක්‍රියාවලියේ විශ්වසනීයත්වය පවත්වා ගැනීම වැනි කරුණුද කාර්යසාධන ඇගයීමට ඇතුළත් කළ යුතුය.
7. පොලිසිය තුළ වැරදි වාර්තා කරන නිලධාරීන් ආරක්ෂා කළ යුතුය
වධහිංසා සිදුවීමක් දුටු හෝ ඒ පිළිබඳ තොරතුරු දන්නා නිලධාරියකුට එය වාර්තා කිරීමට හැකි ආරක්ෂිත ක්‍රමවේද තිබිය යුතුය. නීතිවිරෝධී නියෝග ප්‍රතික්ෂේප කරන නිලධාරීන්ට පළිගැනීම්වලට මුහුණ දීමට සිදු නොවන බවට සහතික කළ යුතුය.
මෙවැනි ආරක්ෂණ නොමැති නම්, නීතියට අනුකූලව කටයුතු කිරීමට කැමති නිලධාරීන් පවා නිහඬව සිටීමට පෙළඹිය හැකිය.
වෙනස ආරම්භ විය යුත්තේ පොලිස් ස්ථානයේ දොරකඩින්
පොලිස් වධහිංසාව අවසන් කිරීම යනු පොලිසිය දුර්වල කිරීමක් නොවේ. එය පොලිසිය වඩාත් වෘත්තීයමය, කාර්යක්ෂම සහ මහජන විශ්වාසයට සුදුසු ආයතනයක් බවට පත් කිරීමකි.
අපරාධයක් සම්බන්ධයෙන් සැකකරුවකු අත්අඩංගුවට ගැනීමේ අරමුණ විය යුත්තේ ඔහුගෙන් පළිගැනීම හෝ බලහත්කාරයෙන් වරද පිළිගැන්වීම නොවේ. අපරාධය සිදු වූ ආකාරය සොයාගැනීම, වින්දිතයාට යුක්තිය ඉටු කිරීම සහ නීතිය ඉදිරියේ වගකීම තහවුරු කිරීමයි.
හෝමාගම සිදුවීම සම්බන්ධයෙන්ද ප්‍රමුඛත්වය දිය යුත්තේ මරණයට හේතුව විද්‍යාත්මකව තහවුරු කිරීමට, ඥාතීන්ගේ චෝදනා නිසි ලෙස විමර්ශනය කිරීමට, අදාළ සාක්ෂි ආරක්ෂා කිරීමට සහ වගකිවයුත්තන් සිටී නම් නීතිය ක්‍රියාත්මක කිරීමටය. එමෙන්ම මෙවැනි මරණ නැවත සිදු නොවීමට අවශ්‍ය ආයතනික වෙනස්කම් හඳුනාගැනීමද අත්‍යවශ්‍යය.
පොලිසියෙන් ජනතාව බලාපොරොත්තු වන්නේ සැකකරුවන්ට පහර දී වරද පිළිගැන්වීම නොවේ. අපරාධයක් සිදු වූ විට සත්‍යය සොයාගෙන යුක්තිය ඉටු කිරීමයි.
ඒ සඳහා පහරදීම අවශ්‍ය නොවේ. අවශ්‍ය වන්නේ දක්ෂ විමර්ශකයන්, විද්‍යාත්මක සාක්ෂි, වෘත්තීය පුහුණුව, ස්වාධීන අධීක්ෂණය සහ නීතියට ඉහළින් කිසිවකු නොසිටින බව සහතික කරන වගවීමේ ක්‍රමයකි.
එම වෙනස සිදුවන තුරු, පොලිස් අත්අඩංගුවේ සිදුවන සෑම මරණයක්ම එක් පවුලක ශෝකය පමණක් නොව, නීතිය ක්‍රියාත්මක කරන ආයතනයක් පිළිබඳව සමාජය නැවත නැවතත් අසන ප්‍රශ්නයක් බවට පත්වනු ඇත.