පශ්චාත්-යටත්විජිතවාදී න්යාය තුළ අතිශය වැදගත් චින්තකයෙකු වන ගයාත්රි චක්රවර්ති ස්පිවැක්, සිය “Can the Subaltern Speak?” (1988) නම් රචනය හරහා බටහිර අධිපතිවාදී කතිකාවන් සහ සමාජයේ අන්තයටම කොන් වූ ජන කොට්ඨාසවල හඬ නියෝජනය වීම පිළිබඳව ගැඹුරු විවේචනයක් ඉදිරිපත් කරයි. ඇයගේ මෙම න්යාය තේරුම් ගැනීමට නම්, ප්රථමයෙන් ‘නිර්ප්රභූ’ (Subaltern) යන්නෙහි අර්ථය අවබෝධ කරගත යුතුය.
ග්රාම්ස්චිගේ සහ ස්පිවැක්ගේ අර්ථකථනය
‘නිර්ප්රභූ’ (Subaltern) යන පදය මුලින්ම හඳුන්වා දෙන්නේ ඉතාලි මාක්ස්වාදී චින්තකයෙකු වන ඇන්ටෝනියෝ ග්රාම්ස්චි (Antonio Gramsci) විසිනි. ග්රාම්ස්චිට අනුව නිර්ප්රභූන් යනු පාලක පන්තියේ ආධිපත්යයට (Hegemony) යටත් වූ, දේශපාලනික සහ ආර්ථික බලයෙන් බැහැර කරන ලද පීඩිත පන්ති ය. එනම් සමාජයේ පහළම ස්ථරයේ සිටින කම්කරුවන්, ගොවීන් වැනි පිරිස් ය.
නමුත් ගයාත්රි ස්පිවැක් මෙම අදහස තවත් දුරකට ගෙන යයි. ඇයට අනුව ‘නිර්ප්රභූ’ යනු හුදෙක් ආර්ථික වශයෙන් පීඩිතයා හෝ දිළින්දා පමණක් නොවේ. නිර්ප්රභූ යනු සමාජ සංචලතා රේඛාවලින් (lines of social mobility) සහ ආධිපත්යධාරී සමාජ කතිකාවෙන් සම්පූර්ණයෙන්ම පිටමං කරන ලද පිරිසයි. ඔවුන්ට තමන්ගේ හඬ අවදි කිරීමට හෝ තමන්ව නියෝජනය කිරීමට කිසිදු දේශපාලන වේදිකාවක්, සංවිධාන ව්යුහයක් හෝ පිළිගත් භාෂාවක් නොමැත. යම් පීඩිත කණ්ඩායමකට තම අයිතිවාසිකම් වෙනුවෙන් හඬක් නැගීමට හැකි නම් සහ ඒ සඳහා සංවිධානගත විය හැකි නම්, ස්පිවැක්ට අනුව ඔවුන් තවදුරටත් ‘නිර්ප්රභූ’ කාණ්ඩයට අයත් නොවේ.
ජවිපෙ (JVP) නිර්ප්රභූ ද?
ශ්රී ලංකාවේ ජනතා විමුක්ති පෙරමුණ (JVP) ඉහත සංකල්ප ඇසුරෙන් විග්රහ කිරීමේදී අපට ධ්රැවයන් දෙකක් ඔස්සේ නිගමනයකට පැමිණිය හැක.
ග්රාම්ස්චියානු දෘෂ්ටිකෝණයෙන් බැලූ කල, ජවිපෙයේ ආරම්භක සමාජ පදනම (විශේෂයෙන් 1971 සහ 1987-89 සමයන්හිදී) යම් දුරකට නිර්ප්රභූ ලක්ෂණ පෙන්වීය. ඔවුන් ප්රධාන වශයෙන් නියෝජනය කළේ කොළඹ කේන්ද්රීය ඉංග්රීසි උගත් ප්රභූ පන්තියෙන් සහ ආර්ථික වරප්රසාදවලින් කොන් කරන ලද ග්රාමීය තරුණ ප්රජාව සහ පහළ පන්තික ජනතාවයි.
එහෙත්, ගයාත්රි ස්පිවැක්ගේ අතිශය තියුණු නිර්වචනයට අනුව බැලූ කල, ජවිපෙය කිසිසේත්ම “නිර්ප්රභූ” සංවිධානයක් ලෙස සැලකිය නොහැක. ඊට ප්රබල හේතු කිහිපයක් ඇත:
1. හඬක් සහ දෘෂ්ටිවාදයක් තිබීම:* ජවිපෙයට මාක්ස්-ලෙනින්වාදී න්යාය මත පදනම් වූ පැහැදිලි දේශපාලන දෘෂ්ටිවාදයක් තිබුණි. ඔවුහු පත්රිකා, පුවත්පත්, දේශන සහ සන්නද්ධ අරගල හරහා තමන්ගේ හඬ සහ දේශපාලන ඉල්ලීම් ප්රබලව සමාජගත කළහ. ස්පිවැක්ගේ අර්ථ දැක්වීමට අනුව සැබෑ නිර්ප්රභූන්ට මෙලෙස හඬක් නැත.
2. සංවිධාන ව්යුහය සහ නියෝජනය: ජවිපෙ නායකත්වය බොහෝ විට විශ්වවිද්යාල අධ්යාපනය ලැබූ, දේශපාලන න්යාය පිළිබඳ මනා අවබෝධයක් තිබූ පිරිසක් විය. රාජ්ය යාන්ත්රණයට එරෙහිව සටන් කිරීමට තරම් ප්රබල සංවිධාන ව්යුහයක් ඔවුන්ට තිබුණි. ස්පිවැක් පවසන්නේ නිර්ප්රභූන්ට තමන්ව නියෝජනය කිරීමට මෙවලම් නොමැති බවයි. නමුත් ජවිපෙයට ඒ සඳහා ප්රබල මෙවලම් සහ නායකත්වයක් පැවතුණි.
3. ප්රධාන ධාරාවට පිවිසීම: වර්තමානය වන විට ජවිපෙ යනු ශ්රී ලංකාවේ ප්රධානතම ප්රජාතන්ත්රවාදී දේශපාලන ප්රවාහයේ කේන්ද්රීය සාධකයක් වන අතර, ඔවුන්ට රාජ්ය බලය සඳහා තරඟ කිරීමට සහ එය හැසිරවීමට වේදිකාවක් ඇත. එබැවින් ඔවුන් කිසිසේත්ම කතිකාවෙන් පිටත සිටින්නන් නොවේ.
අවසාන වශයෙන්, ග්රාම්ස්චිගේ අදහසට අනුව ජවිපෙය පීඩිත පන්තියක් නියෝජනය කළ ද, ගයාත්රි ස්පිවැක්ගේ දර්ශනයට අනුව ඔවුන් “නිර්ප්රභූන්” (Subaltern) නොවේ. ජවිපෙට තමන්ගේ අරමුණු ප්රකාශ කිරීමට භාෂාවක්, සංවිධාන ශක්තියක් සහ දේශපාලන වේදිකාවක් (සන්නද්ධ හෝ ප්රජාතන්ත්රවාදී) මුල සිටම පැවතුණි. ස්පිවැක් සිය රචනයෙන් නිගමනය කරන්නේ “නිර්ප්රභූන්ට කතා කළ නොහැක” (The subaltern cannot speak) යන්නයි. නමුත් ජවිපෙය ඉතිහාසය පුරාම ශ්රී ලාංකීය දේශපාලනය තුළ අතිශය ප්රබලව සහ විප්ලවීයව කතා කර ඇත.
praja.lk